แพนิค กับการรักษาด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน

สาเหตุของโรคแพนิค

โรคแพนิคเกิดขึ้นได้ในคนทั่ว ไป เกิดจากได้หลายสาเหตุ ไม่สามารถบอกได้ว่าเกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่ง โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ดังนี้

สาเหตุทางกาย

• ปัจจัยด้านพันธุกรรม : ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรควิตกกังวล มีโอกาสเกิดอาการได้มากกว่าผู้ที่ไม่มีประวัติในเครือญาติ
• ปัจจัยด้านฮอร์โมนในร่างกาย : ระดับฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง อาจทำให้สารเคมีในสมองเสียสมดุลการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติผิดปกติไป เกิดเป็นโรคแพนิคได้

สาเหตุทางจิตใจ

• ความเครียด ความวิตกกังวล พฤติกรรมหลายอย่างในชีวิตประจำวัน เป็นส่วนหนึ่งที่กระตุ้นให้เกิดอาการแพนิคได้ เช่น การใช้ชีวิตที่เร่งรีบ ทำงานกับหน้าจอคอมพิวเตอร์หรืออยู่กับมือถือเป็นเวลานาน พักผ่อนน้อย ไม่ออกกำลังกาย หรือต้องเผชิญกับสภาวะกดดัน เป็นต้น
• ผลกระทบทางจิตใจอย่างรุนแรง เช่น การสูญเสีย ผิดหวังรุนแรง

ซึ่งปัจจัยเหล่านี้จะไปส่งผลให้ระบบประสาทอัตโนมัติทำงานเหมือนกับว่าร่างกายอยู่ในภาวะอันตรายสุดขีด จนเกิดอาการแพนิคขึ้น พอสมองปรับสมดุลได้อาการก็จะค่อยๆเบาลงจนหายไป และจะเป็นๆหายๆ ไปเรื่อยๆ จนกว่าจะได้รับการรักษาที่ถูกต้อง

ระยะของอาการแพนิค

1. ระยะเกิดอาการแพนิค
2. ระยะกังวลเกี่ยวกับอาการแพนิค หลังจากเกิดอาการ กลัวจะเกิดซ้ำ ไม่รู้จะเกิดที่ไหน ตอนไหน
3. กลัวจะเป็นโรคร้ายแรง เช่น โรคหัวใจ ซึ่งช่วงแรกแพทย์มักจะตรวจไม่พบ และบอกว่าไม่เป็นอะไร แต่ผู้เป็นโรคแพนิคมักจะไม่เชื่อ มักไปตรวจหลายที่ หลายๆครั้ง เพื่อยืนยันให้แน่ใจ
4. เริ่มกลัวและหลีกเลี่ยงต่อสถานที่หรือสถานการณ์ซึ่งผู้ป่วยรู้สึกว่าอาจทำให้เกิดอาการแพนิค เช่น ห้างสรรพสินค้า ตลาด หรือการขับรถ
5. มีอาการแพนิคมากขึ้นจนไม่กล้าไปไหนคนเดียว เพราะกลัวว่าเกิดอาการแล้วจะไม่มีใครช่วยทัน
6. ระยะเกิดอารมณ์เศร้า อาจถึงขั้นโรคซึมเศร้า เป็นผลจากมีอาการแพนิคมานาน บางครั้งอาจถึงขั้นทำร้ายตัวเองได้

วิธีการรักษาแพนิค

• การฝึกลมหายใจ ทำสมาธิ เพื่อให้จิตใจสงบ รู้สึกผ่อนคลาย ข้อเสียคือ มีเพียง 5% เท่านั้นที่หายอาการแพนิค อีก 95% ยังกลับมาเป็นโรคแพนิค
• การรักษาโดยใช้ยาซึมเศร้าคู่กับยาคลายวิตกกังวล หรือ ยาคลายเครียด แต่มักมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ ปากแห้ง กระวนกระวาย นอนไม่หลับ
• การรักษาด้วยการใช้สมุนไพร ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัย ล่าสุดมีรายงานการวิจัยตีพิมพ์นิตยสารด้านสุขภาพในอเมริกา พบว่าคนอเมริกาเป็นโรคแพนิคมากถึง 20-30% ของจำนวนประชากร และพบว่าการรักษาอาการแพนิคโดยสมุนไพร ช่วยปรับสมดุลของสารเคมีที่เป็นสารสื่อประสาท และสารพวก GABA ที่ช่วยให้การทำงานของสมองให้รู้สึกผ่อนคลาย และสมุนไพรจำพวกที่ช่วยเพิ่มฮอร์โมนเซโรโทนิน ซึ่งเห็นผลได้ดีไม่แพ้ยาเคมี

การรักษาแพนิคด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน

ทางการแพทย์แผนจีนจะไม่มีชื่อโรคแพนิคโดยตรง แต่จัดอยู่ในกลุ่มของโรคทางระบบประสาทและอารมณ์ โดยหลักการรักษานั้นจะเน้นการหาสาเหตุของโรคว่าเกิดจากอวัยวะไหนที่ทำงานเสียสมดุลไป เพื่อฟื้นฟูอวัยวะนั้น

1 รักษาจากหัวใจ : 从心论治 "

ศาสตร์การแพทย์แผนจีนมีแนวคิดว่า หัวใจเป็นจ้าวแห่งอวัยวะภายใน เป็นที่อยู่ของจิตใจ พื้นฐานของโรควิตกกังวลอยู่ที่หัวใจ หัวใจควบคุมจิตใจ หน้าที่การทำงานของเสินหัวใจต้องอาศัยเลือดของหัวใจหล่อเลี้ยงและชี่ของหัวใจในการผลักดัน(สูบฉีด) หาก เลือดและชี่หัวใจไม่พอทำให้จิตใจไม่กระปรี้กระเปร่า เสินไม่อยู่ในหัวใจจนทำให้เกิดโรคแพนิคขึ้นมา

2 รักษาจากไต (从肾论治)

ตำแหน่งพยาธิสภาพของโรควิตกกังวลอยู่ที่สมอง แต่ไตและสมองมีการเชื่อมสัมพันธ์การอย่างใกล้ชิด กล่าวคือ ไตเก็บกักสารจิง (สารจำเป็นของร่างกาย) สารจิงสร้างไขกระดูก ไขกระดูกเติมเต็มสมอง สมองเป็นทะเลแห่งไขกระดูก เพราะฉะนั้นหากขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งไป หรือการทำงานของไตผิดปกติจนทำให้มีสารจิงไม่เพียงพอก็จะทำให้เกิดโรคแพนิคหรือโรคทางอารมณ์อื่นๆ ขึ้นได้เช่นกัน โรคแพนิกเป็นโรคที่น่ากลัวสำหรับผู้ที่ป่วยเป็นโรคนี้…บางคนบอกว่าเป็นโรคที่น่ารำคาญมากทีเดียว…แต่ถ้าดูแลรักษาถูกต้องแล้ว…ผู้ป่วยก็สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติเช่นเดียวกับผู้อื่นในสังคม